Een Ishikawa diagram — ook wel visgraat- of oorzaak-en-gevolgdiagram genoemd — brengt alle mogelijke oorzaken van een probleem in kaart, gegroepeerd in categorieën, zodat het onderzoek het hele veld bestrijkt voordat er iets wordt gekozen.
De categorieën zijn conventionele geheugensteuntjes in plaats van regels. In de productie gebruikt men doorgaans de zes M's: mens, machine, materiaal, methode, meting, milieu. In de dienstverlening vervangt men deze vaak door mensen, proces, beleid, plaats. Waar het om gaat is dat de set de aandacht vestigt op plekken waar die anders niet vanzelf zou komen — de waarde zit in de categorieën die niemand wilde invullen.
Het is een gestructureerde brainstorm en levert hypothesen op, geen bevindingen. De uitvoer is een lijst met kandidaten om te testen met data; de volste tak beschouwen als het antwoord is het meest voorkomende misbruik, omdat de lengte van een tak weergeeft hoeveel de groep over een categorie wist, en niet hoeveel deze bijdraagt.
Alleen opgebouwd erft het de aannames van één persoon, wat het doel tenietdoet. Het vereist de mensen die het werk daadwerkelijk doen, en het vereist meningsverschillen — een diagram waar iedereen het snel over eens was, heeft waarschijnlijk alleen vastgelegd wat al werd geloofd.
