Six Sigma, değişkenliği azaltarak süreçleri iyileştirmeye yönelik bir yöntemdir. Her hatayı, gecikmeyi veya kusuru olması gerekenden daha fazla değişen bir sürecin ürünü olarak ele alır ve bu değişkenliğin nedenlerini bulup ortadan kaldırmak için veri ve istatistiği kullanır. Adı istatistiksel bir hedefe atıfta bulunur: altı Sigma düzeyinde çalışan bir süreç, milyon fırsat başına 3,4'ten fazla kusur üretmez.
Six Sigma'nın kökeni
Six Sigma, 1980'lerin ortalarında Motorola'da mühendis Bill Smith'in çok farklı süreçler arasında karşılaştırılabilecek bir kusur oranı ölçme yöntemini resmileştirmesiyle geliştirildi. Motorola bu programa büyük kalite kazançları ve maliyet tasarrufları atfetti; 1995'te General Electric, Jack Welch yönetiminde bunu şirket genelinde benimsedi, yönetici primlerine bağladı ve kurumsal iyileştirmenin standard bir parçası haline getirdi. Buradan imalat, hizmet, sağlık ve finans sektörlerine yayıldı.
Yöntem o zamandan beri gelişti. İstatistiksel özü değişmedi, ancak öğretilme ve uygulanma biçimi, bugün çoğu kuruluşun kullandığı biçim olan Lean ile birleşimiyle yeniden şekillendi.
"Six sigma" ne anlama gelir
Sigma (σ), bir sürecin ortalaması etrafında ne kadar varyasyon gösterdiğinin bir ölçüsü olan standard sapmanın istatistiksel sembolüdür. Çıktısı spesifikasyon limitlerinin içine rahatça sığan bir süreç yüksek bir sigma seviyesine sahiptir; bu limitlerin dışında düzenli olarak sonuç üreten bir süreç ise düşük bir seviyeye sahiptir.
Sigma ölçeği, kusur oranlarını karşılaştırılabilir tek bir sayıya dönüştürür:
- 3 Sigma — milyon fırsatta yaklaşık 66.800 kusur (%93,3 verim). Yönetilmeyen tipik bir sürecin göstergesidir.
- 4 Sigma — milyon fırsatta yaklaşık 6.200 kusur (%99,4). Makul derecede iyi yönetilen operasyonlarda yaygındır.
- 5 Sigma — milyon fırsatta yaklaşık 230 kusur (%99,98).
- 6 Sigma — milyon fırsatta 3,4 kusur (%99,9997). Yönteme adını veren hedeftir.
Ölçeğin amacı her sürecin six sigma seviyesine ulaşması gerektiği değildir. İster devre kartları monte etsin ister sigorta taleplerini işlesin, kusur oranlarının ölçülebilir, karşılaştırılabilir ve iyileştirilebilir hale gelmesidir.
Bir Six Sigma projesi nasıl işler: DMAIC
Six Sigma projeleri DMAIC adı verilen beş aşamalı bir döngüyü takip eder: Define, Measure, Analyse, Improve, Control. Her aşamanın bir amacı ve araç seti vardır ve mevcut aşama tamamlanmadan bir proje sonraki aşamaya geçmez.
- Sorunu, müşteriyi, süreci ve hedefi tanımlayın. Bir SIPOC ve VOC sınırları belirler.
- Mevcut performansı güvenilir verilerle ölçün. MSA ve süreç yeterliliği burada devreye girer.
- Pareto grafiği ve Ishikawa diyagramı gibi araçlardan hipotez testleri ve regresyona kadar olan yöntemleri kullanarak değişkenliğin kök nedenlerini bulmak için verileri analiz edin.
- Doğrulanmış nedenler üzerinde hareket ederek, çözümleri yaygınlaştırmadan önce bazen DFSS ile test ederek süreci iyileştirin.
- Kontrol grafikleri, standartlar ve bir control plan ile iyileştirilen süreci geriye kaymaması için kontrol edin.
İkinci bir döngü olan DMADV (Define, Measure, Analyse, Design, Verify), hedef mevcut bir süreci iyileştirmekten ziyade yeni bir süreç veya ürün tasarlamak olduğunda kullanılır. Design for Six Sigma'in temelini oluşturur.
İstatistiksel araç seti
Six Sigma'yı diğer iyileştirme yöntemlerinden ayıran şey, istatistiksel kanıtlar konusundaki ısrarıdır. Kararlar ortadaki en yüksek sese değil, verilere dayanır. Temel araçlar şunlardır:
- Bir süreci tanımlamak için tanımlayıcı istatistikler: ortalama, standart sapma, dağılım şekli.
- Bir sürecin ne yaptığını ne yapmasının istendiğiyle karşılaştırmak için süreç yeterliliği indeksleri (Cp, Cpk).
- Gözlemlenen bir farkın gerçek mi yoksa gürültü mü olduğunu belirlemek için hipotez testleri (t-testleri, ANOVA, ki-kare).
- Girdilerin çıktıları nasıl etkilediğini nicelleştirmek için regresyon ve korelasyon.
- Aynı anda birden fazla faktörü test etmek ve önemli olan ayarları bulmak için deney tasarımı.
- Normal değişkenliği, yanıt gerektiren gerçek bir değişiklikten ayırmak için SPC.
Kullanılan istatistiğin derinliği, soruna ve uygulayıcıya bağlıdır. Bir Yellow Belt projesi yalnızca bir Pareto grafiği ve gidişat grafiğine ihtiyaç duyabilir; bir Black Belt projesi ise tasarlanmış bir deney gerektirebilir.
Belt seviyeleri
Six Sigma yetkinlik seviyelerini dövüş sanatlarından ödünç almıştır. Her belt bir istatistiksel yetkinlik ve proje sorumluluğu seviyesine karşılık gelir ve her seviye altındaki seviyeleri kapsar.
- Yellow Belt — yöntemi ve temel araçlarını anlar; projelere katkıda bulunur veya basit olanları yönetir.
- Green Belt — genellikle asıl işinin yanında, DMAIC ve standart istatistiksel analizleri kullanarak iyileştirme projelerine liderlik eder.
- Black Belt — gelişmiş istatistikleri kullanarak karmaşık, çapraz fonksiyonel projelere liderlik eder; genellikle tam zamanlı çalışır; Green Belt'lere koçluk yapar.
- Master Black Belt — Black Belt'leri eğitir ve mentörlük yapar, uygulama programının sahibidir ve liderliğe danışmanlık eder.
Belt unvanları düzenlemeye tabi değildir ve anlamları sağlayıcıya göre değişir. Sertifikasyon standartlarının var olma nedeni budur: LSSx.0 standardı, her bir belt sahibinin neyi bilmesinin ve yapabilmesinin beklendiğini tanımlar.
Six Sigma, Lean ve Lean Six Sigma
Six Sigma ve Lean Management farklı sorunları ele alır. Six Sigma değişkenliği azaltır: bir süreci tutarlı hale getirir. Lean Management Muda'yı azaltır: bir süreci hızlı ve değer katmayan faaliyetlerden arınmış hale getirir. Bir süreç tutarlı ancak yavaş ya da hızlı ancak öngörülemez olabilir; gerçek süreçlerin çoğu her ikisinden de bir miktar barındırır.
İkisinin birleştirilmesinin nedeni budur. Lean Six Sigma, aynı DMAIC yapısı içinde Six Sigma'ın değişkenlik ve kök neden araçlarının yanı sıra Lean'in akış ve ısraf araçlarını kullanır. Uygulamada bugün neredeyse tüm eğitim ve sertifikasyonlar tek başına Six Sigma yerine Lean Six Sigma alanındadır.
Six Sigma ne zaman doğru araçtır, ne zaman değildir
Six Sigma en iyi, sürecin var olduğu, tekrarlanarak çalıştığı, ölçülebilir çıktı ürettiği ve düşük performansın nedeninin açık olmadığı sorunlarda işe yarar. Kimsenin açıklayamadığı bir kusur oranı, özdeş siparişler arasında büyük farklılık gösteren bir çevrim süresi, birden fazla düzeltmeye rağmen devam eden bir kalite sorunu: bunlar Six Sigma sorunlarıdır.
Nedeni zaten bilinen sorunlar (sadece düzeltin), verisi olmayan tek seferlik durumlar ve ayarlanmaktan ziyade yeniden tasarlanması gereken süreçler için yanlış bir araçtır. Aşırı kullanımı da yaygındır: bir saatlik bir 5 Whys çalışmasının çözeceği bir sorun üzerinde üç haftalık bir DMAIC projesi yapmak yöntemin israf edilmesidir.
Sertifika alma
Six Sigma yetkinliği sertifikasyon ile kanıtlanır: eğitimi takip eden bir sınav ve Green Belt ve üzerinde tamamlanmış bir proje. Lean Six Sigma International, Belçika, Fransa ve çevrim içi olarak LSSx.0 standardı kapsamında Yellow Belt'ten Master Black Belt'e kadar sertifikasyon programları sunmaktadır. Her seviye bir öncekinin üzerine inşa edilir ve tam yol haritası iki günlük bir girişten on üç günlük bir Master Black Belt programına kadar uzanır.
